Monumenten

Monumenten vertellen ons over hoe onze voorouders leefden. De overheid heeft zich als taak gesteld dit verleden zichtbaar te houden en door te geven aan de volgende generaties. Daarin spelen de huidige bewoners van een monument eveneens een belangrijke rol om daarin bij te dragen. 

Wageningen is een in omvang bescheiden stad die haar bekendheid onder meer dankt aan het verleden van de  landbouwhogeschool. Deze heeft zich ontwikkeld tot een universiteit die zich inmiddels mondiaal profileert. De nadagen van WOII hebben met de ondertekening van de capitulatie in Hotel de Wereld Wageningen ook op de kaart gezet.

Erfgoedverordening

Wageningen heeft een Erfgoedverordening. Met een erfgoedverordening kan de gemeente in het belang van het gemeentelijk erfgoed de bescherming regelen door:

  • een erfgoedcommissie in te schakelen;
  • gemeentelijke (archeologische) monumenten of beschermde stads- of dorpsgezichten aan te wijzen;
  • te bepalen dat voor sloop of wijziging van een gemeentelijk monument een omgevingsvergunning vereist is;
  • voorschriften te verbinden aan de verstrekking van een omgevingsvergunning zoals archeologisch of bouwhistorisch onderzoek.

Wageningse monumenten

Minder bekend is dat Wageningen op het terrein van haar Cultureel Erfgoed maar liefst 465 monumenten telt (Monumentenlijst). De beschermde monumenten omvatten drie groepen: archeologische-, geografische structuren en gebouwde monumenten.

De archeologische monumenten en geografische structuren behoren tot de oudste monumenten. Een enkele dateert uit de prehistorie, zoals de Holleweg die als route de verbinding legde tussen de Veluwe en de Overbetuwe. Bewijzen van vroege bewoning in de omgeving van de latere stad Wageningen leveren behalve de nodige ondergrondse sporen en vondsten ook een tiental grafheuvels op die rijksbeschermd zijn.

Stadsgeschiedenis

De stadsgeschiedenis van Wageningen gaat terug tot 1263. Van die tijd als Middeleeuwse vestingstad herinnert weliswaar de vestinggracht maar zijn er nauwelijks gebouwen bewaard gebleven. Van het kasteel zijn de kasteelmuren ondergronds teruggevonden maar resteert er nog weinig boven de grond.

Veel meer is er te zien van de architectuur uit de 19e en vroeg 20e eeuw. De groei van de baksteenfabricage en de bescheiden welvaart in de tabaksverwerkings- en grafische industrie brachten eenvoudige woningen voort voor werknemers. Daartegenover trok het welgestelden aan die hier buitenhuizen en landgoederen vestigden in de groene en heuvelachtige omgeving van de stuwwal (zie ook Gelders Arcadië).

In deze periode valt ook de opkomst van de Landbouwhogeschool in Wageningen, die als bouwheer veelal kloeke onderwijs- en onderzoeksgebouwen heeft voortgebracht. De rijksbouwmeester J. van Lokhorst heeft met name op Duivendaal zijn stempel gedrukt met gebouwen in Neorenaissancestijl. Rond de jaren twintig is het de jonge Amsterdamse Schoolarchitect C.J. Blaauw geweest die met vier grote instituten zijn naam aan Wageningen heeft verbonden. Langs de Generaal Foulkesweg lieten veel hoogleraren villa's bouwen langs de lommerrijke laan.

De architectuur van de binnenstad wordt gekenmerkt door hoofdzakelijk Wederopbouwarchitectuur die daarmee herinnert aan de gevolgen van het oorlogsoffensief van WOII. Als één van de vijf steden in Nederland heeft in Wageningen het herstel van de oorlogsschade nog onder toeziend oog van de Duitse bezettingsmacht plaats gehad. Het stedenbouwkundig plan van A. Kraaijenhagen voorzag in een voortzetting van de historische structuur en een wederopbouw van de verwoeste huizen in het stadscentrum in de stijl van de Delftse Schoolarchitectuur.

Meer informatie